1inform/i JED

informi

(x)
Doni al iu sciigojn aŭ klarigojn pri io de li ankoraŭ ne konata: mi venis, por informi vin, kio estos kun via popolo en la estonta tempo [1]; mi devos unue informi la aŭtoritatojn [2]; mi devas informi vin pri io... malĝojiga novaĵo, tre malĝojiga [3]; mi ilin petis, ke ili min informu pri la pretigado de supo [4]; oni estas informita pri la tiea festo tiel bone kiel mi [5]; koniĝu kun homoj bone informitaj kaj […] formu el ili esploran komitaton [6]; mi havas la honoron informi vin, ke ĵus mi malfermis butikon LSB ; la kelkaj interŝanĝitaj vortoj jam sufiĉe informis ŝin pri […] la maljunulino Marta ; ĉiuj okuloj fiksiĝis sur min, neniu volis min informi [7]; la famo informis lin pri miaj riĉaĵoj DKM ; iu malsaĝulo fuŝ-informis (misinformis) ŝin dirante, ke mi foriris [8]; li ne konas min pli bone, ol liaj informintoj [9]; nur neinformitoj povas ankoraŭ dubi pri tio, kion eĉ famaj lingvistoj devis konfesi [10]; nur miskompreno kaj nesufiĉa informiteco pri nia movado igis vin skribi [11]. VD:sciigi, konigi, indiki, avizi, anonci.
1. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 10:14
2. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Oni venis el alia mondo
3. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Timiga diro
4. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Supo el kolbasaj bastonetoj
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Turgardisto Ole
6. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XVIII
7. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Tria
8. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Revenis amo, feliĉu ni !
9. Jean-Jacques Rousseau, trad. André Gilles: La revadoj de soleca promenanto, Sesa promenado
10. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Neŭtralismo ― Neŭtraluloj
11. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Publika letero al Romen Rolan
angle:
inform
beloruse:
паведамляць, інфармаваць
ĉeĥe:
informovat, oznámit
ĉine:
通知 [tōngzhī], 告知 [gàozhī], 詵 [shēn], 告訴 [gàosu]
france:
informer (mettre au courant), avertir, aviser, faire savoir, instruire (informer), mettre au courant, mettre au fait, renseigner (mettre au courant) fuŝ-~i: mal renseigner, induire en erreur. ne~ito: personne mal informée. ~iteco: information (état d'être informé).
germane:
mitteilen, in Kenntnis setzen, informieren
hispane:
informar, avisar, hacer saber, advertir
hungare:
tájékoztat, felvilágosít, informál fuŝ-~i: félretájékoztat. ne~ito: tájékozatlan (ember).
indonezie:
memberi tahu, memberitahukan, memberitakan, menginfokan, menginformasikan, mengabarkan, memaklumatkan, menyampaikan, menerangkan, mewartakan fuŝ-~i: memberi informasi sesat, salah memberitahukan, salah mengabari, salah menginformasikan, menyesatkan (ttg informasi). ne~ito: orang yg kurang informasi, orang kudet. ~iteco: keterinformasian.
japane:
通報する [つうほうする], 知らせる [しらせる]
nederlande:
meedelen, inlichten, informeren
nepale:
भन्नु
pole:
informować, udzielić informacji, zawiadamiać
portugale:
informar
ruse:
сообщить, информировать
slovake:
informovať
turke:
bildirmek
ukraine:
повідомляти, сповіщати, інформувати

informo

1.
Io, pri kio oni informas: elserĉu al mi virinon, kiu povoscias aŭguri, por ke mi iru al ŝi kaj ricevu de ŝi informojn [12]; iru al Damasko kaj tie vi ricevos informon pri ĉio [13]; pri ĉiu lando li povis ricevi informojn, nur pri tio, kie troviĝas la ĝardeno de la paradizo, en tiuj libroj ne estis eĉ unu vorto [14]; neniu povis doni informon pri tio [15]; la butikisto legis el sia vespera gazeto la informojn pri arto [16]; li volas ricevi cent kisojn […] diris la korteganino, kiu prenis informon [17]; vi devos komuniki la informon al la tuta mondo, tiel ke la tuta mondo sciu [18]; ĉu vi havas informojn pri Ana [19]? (arkaismo) Marta iris sur la straton Dluga kaj vizitis la oficejon de informoj (informan oficejon) Marta ; tiu tuketo finfine rezultigis ion, ĝi ja estis informporta [20].
2.
KOMP Senca enhavo de datumo: la spektometroj senhalte liveras datumojn al la centra komputilo, kiu konstante kalkuladas kaj aktualigas informojn [21]; la multiĝo de la konektitaj objektoj […] ĉiutage ŝveligas la informo-fluojn MD14 .
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, I. Samuel 28:7
13. La Nova Testamento, La agoj 22:10
14. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Ĝardeno de la paradizo
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
16. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Koboldo ĉe la butikisto
17. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Paŝtisto de porkoj
18. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Oni venis el alia mondo
19. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Iru kiel vi volas
20. Deck Dorval: Urd Hadda murdita!, p. 24
21. Monato, Hektor Alos I Font: Spektantoj spektataj, 2003
angle:
2. information
beloruse:
1. паведамленьне, вестка, абвестка, даведка 2. інфармацыя
ĉeĥe:
informace, oznámení, poučení, uvědomění, vyrozumění, údaj 1. zpráva
ĉine:
2. 信息 [xìnxī], 消息 [xiāoxi], 資訊 [zīxùn]
france:
1. information (renseignement), renseignement ~porta: porteur d'information, informatif. 2. information
germane:
1. Mitteilung, Auskunft (Mitteilung), Information (Mitteilung) 2. Information (Comp.)
hispane:
1. información 2. información
hungare:
1. tájékoztatás, felvilágosítás, információ ~porta: információhordozó, informatív. 2. információ
indonezie:
pemberitahuan, berita, pemberitaan, info, informasi, kabar, perkabaran, maklumat, penerangan, warta ~porta: informatif.
japane:
通知 [つうち], 情報 [じょうほう], 報道 [ほうどう]
nederlande:
1. mededeling, inlichting, informatie 2. informatie
pole:
informacja
portugale:
informação (notícia, dado)
ruse:
1. сообщение, известие, сведения 2. информация
slovake:
informácia, oznámenie, poučenie, správa, vyrozumenie, údaj
tibete:
གནས་ཚུལ་
ukraine:
повідомлення, звістка, вістка, інформація

informa

Donanta informojn, rilata al informo: informa bulteno; [sur la pordo] brilis kupra plato kun la surskribo : informa oficejo por instruistoj kaj instruistinoj Marta ; informaj gazetoj (kontraste al la politikaj gazetoj); ni pliperfektigu nian interhelpan, informan, klerigan, edukan aparaton [22]; informa enhavo de iu frazo.
22. E. Lanti: Vortoj de k-do Lanti, Al ĉiu sia tasko
beloruse:
інфармацыйны, інфарматыўны
france:
d'information, informatif, informationnel ~a bulteno: bulletin d'information, journal (parlé, télévisé). ~a oficejo: bureau d'information, centre d'information.
germane:
~a bulteno: Mitteilungsblatt. ~a oficejo: Auskunftsbüro.
hispane:
informativo ~a bulteno: boletín informativo, diario (televisado). ~a oficejo: centro de información.
hungare:
tájékoztató jellegű, felvilágosító, információs ~a bulteno: hírközlöny. ~a oficejo: tájékoztatási hivatal.
indonezie:
informatif, informasional ~a bulteno: buletin informasi, nawala. ~a oficejo: kantor informasi, kantor penerangan.
japane:
情報の [じょうほうの]
nederlande:
~a bulteno: informatieblad. ~a oficejo: informatiekantoor.
pole:
informacyjny
portugale:
informativo (adj.)
ruse:
информативный, информационный
slovake:
informatívny, informačný, spravodajský
ukraine:
інформаційний

informado

Ago informi: scienca informado [23]; objektiva informado [24]; [li] neniam hezitis akcepti monon por manipuli la informadon favore al tiu aŭ alia industriisto [25]; ni havas la kutimajn kanalojn de informado, kiel niaj retpaĝoj, retlistoj kaj leteroj [26].
23. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
24. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Antaŭparolo
25. Johán Valano: Ĉu li venis trakosme?, 22
26. Diversaj aŭtoroj: Kontakto 2011-2019, Kelkaj ideoj por nia movado
beloruse:
інфармаваньне
ĉeĥe:
informování
france:
information (fait d'informer)
germane:
Information (Informieren, Informieren
hispane:
información (acción de informar)
hungare:
tájékoztatás, felvilágosítás, informálás
indonezie:
pemberitahuan, pemberitaan, penginfoan, penginformasian, pengabaran, pemaklumatan, penerangan, pewartaan
japane:
広報 [こうほう]
nederlande:
informatie
pole:
informowanie, zawiadamianie
portugale:
informação (ação de informar)
ruse:
информирование
slovake:
informovanie
ukraine:
інформування

informejo

Informa oficejo, kontoro, giĉeto ks: mia butiko ne estas informejo [27]; la informejo posedas aŭdvidajn aparatojn, planojn, skizon kaj fosiliojn [28]; de pluraj jaroj aktivas sur la eldona kampo Internacia Katolika Informejo [29]; terurajn ciferojn donis en ĉi tiuj tagoj la policaj informejoj [30]; mi demandis ĉe la informejo en la stacidomo Heuston, ĉu trajno iam ajn haltas en Geashill [31].
27. Deck Dorval: Urd Hadda murdita!, p. 14
28. Monato, Maxime Lechien: La parko de kanaloj en La Louvière, 2003
29. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
30. La Ondo de Esperanto, 2002, № 12
31. Monato, Albisturo Kvinke: Tenebro, 2006
beloruse:
інфармацыйнае бюро, даведачнае бюро
ĉeĥe:
informační kancelář, informační středisko
france:
point d'information
germane:
Informationsbüro, Infopunkt, Information (Schalter), Pressestelle, Auskunft (Stelle)
hispane:
punto de información
hungare:
információ (ablak, bódé, iroda)
indonezie:
bagian informasi, bagian penerangan, pusat informasi, pusat penerangan
japane:
案内所 [あんないじょ], 紹介所 [しょうかいじょ]
pole:
biuro informacyjne, informacja (okienko)
portugale:
guichê de informação, escritório de informação, agência de informação
slovake:
informačná kancelária
ukraine:
довідкове бюро, інформаційне бюро

informero

Baza informo el kiu konsistas tuta kompreneblaĵo; sciero: mezuma plenkreskulo konservas ĉiun informeron dum ĉ. 4 - 10 sekundoj en sia konscio [32]; pri mezklasaj familioj ofte en la urbaj arkivoj troveblas informeroj, ĉar ili ekzemple partoprenis militon [33]; la censo enhavas kredeble pli trafajn informerojn por kompreni la nunan britan socion [34]; niaj cerboj ne povas reteni tiom da informeroj en komplika, […] rapide ŝanĝiĝanta mondo [35]. VD:fakto
32. H. G. Frank, G. Lobin: Lingvo-Orientiga Instruado, [vidita en 2017]
33. Monato, Roland Rotsaert: Genealogio, 2006
34. Monato, Paul Gubbins: Kredu je la nekredantoj!, 2013
35. Monato, Paul Gubbins: Revuon redakti ... kaj ranoj, 2015
beloruse:
зьвестка
ĉine:
数据 [shùjù] 实施情况 [shíshīqíngkuàng]
france:
donnée (informatique etc.), élément d'information
germane:
Sachverhalt, Angabe
indonezie:
pernyataan, fakta, potongan berita, potongan informasi
pole:
informacja (pojedyncza)

informiĝi

(ntr)
Esti informita, ricevi informojn aŭ serĉi, peti informojn, fari la neceson, por esti informata pri io: iru kaj informiĝu pri tio, kio okazis en la urbo; mi venos ĉi tien mem, por informiĝi Marta ; mi devos informiĝi pri la vivkostoj tieaj [36]; ĵurnalista informiĝado; se vi pri ĉio informiĝos, vi baldaŭ maljuniĝos PrV . VD:enketi, esplori, studi.
36. Claude Piron: Lasu min paroli plu!, Ek al fora insulo !
beloruse:
даведацца, атрымаць інфармацыю
ĉine:
詢 [xún], 詢問 [xúnwèn], 問 [wèn], 問事 [wènshì], 查詢 [cháxún]
france:
s'informer, se renseigner
germane:
sich informieren
hispane:
informarse informarse
hungare:
tájékozódik, informálódik
indonezie:
mencari tahu
japane:
知らせを受ける [しらせをうける], 問い合わせをする [といあわせをする]
nederlande:
zich informeren
pole:
informować się, dowiadywać się
portugale:
informar-se
ruse:
осведомиться
ukraine:
довідатися, одержати/отримати інформацію

informilo

Skribaĵo, bulteno aŭ ajna rimedo, per kiu oni informas: la oficiala informilo de la LK kaj de la Akademio estis la Oficiala Gazeto de la pariza Centra Oficejo [37]; aperis, dank’ al la financa subteno de la koncernaj registaroj, aro da bonaj informiloj pri geografio, politiko, ekonomio pri unuopaj ŝtatoj [38]; la fervojaj administracioj de pluraj eŭropaj ŝtatoj enmetis esperantlingvajn klarigojn en siajn horarojn aŭ aliajn informilojn [39]; amas-informiloj en Nederlando plenas je mencioj pri Máxima [40]; li serioze trastudis nian retan informilon [41]. broŝuro, flugfolio
37. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Unua Parto
38. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Dua Parto
39. Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro kaj Ulrich Lins: Esperanto en Perspektivo, Kvara Parto
40. MonatoIE
41. La Ondo de Esperanto, 2000, No 3 (65)
beloruse:
весьнік, інфармацыйны бюлетэнь
ĉeĥe:
informační leták, oznamovatel, prospekt
france:
canal d'information
germane:
Informationsmittel, Informationsblatt, Presseorgan
hispane:
prospecto
hungare:
tájékoztató kiadvány, ismertető (kiadvány)
indonezie:
buletin informasi, kanal informasi, nawala, saluran informasi
japane:
情報誌 [じょうほうし], 情報紙 [じょうほうかみ], 通知状 [つうちじょう]
nederlande:
infoformulier
pole:
informator (biuletyn)
portugale:
boletim, informativo (subst.), instrumento de informação
ruse:
вестник, информационный бюллетень
slovake:
informačný prostriedok
ukraine:
інформаційний бюлетень, вісник

informisto

Persono profesie serĉanta kaj liveranta informojn por gazeto (gazetinformisto), polico (polica informisto) k.a.: li estis la informisto de granda Pariza ĵurnalo [42]; mi sidiĝis en iu malgranda balkono kaj post la teknikaj instruoj de la (biblioteka) informisto suprenleviĝis ĝis la alto de ĉirkaŭ tri etaĝoj kaj ekserĉis inter la libroj [43]; povus ĉeesti tie informistoj, kiuj notos ĉion suspektindan kaj raportos ĝin [44]; laŭ aserto de universitata informisto, ĝiaj studentoj plibonigos tutmonde kaj la kvaliton de registaroj kaj ilian publikan politikan agadon, pere de instruado, esplorado kaj partoprenado [45].
42. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Kvara
43. Sándor Szathmári: Vojaĝo al Kazohinio, Kvara Ĉapitro
44. Anna Löwenstein: La memoraĵoj de Julia Agripina, Parto Unua
45. Monato, Jens Spillner: Nova fakejo vid-al-vide de renoma eldonejo, 2015
beloruse:
паведамляльнік, інфарматар
ĉeĥe:
informant, informátor, oznamovatel, posel
ĉine:
告密 [gàomì]
france:
informateur (subst.), indicateur (subst., de police), indic
germane:
Informant, Presseagent
hispane:
informador
hungare:
informátor, tudósító
indonezie:
pemberita, penginfo, informan, penginformasi, pewarta
japane:
情報屋 [じょうほうや]
pole:
informator (osoba)
portugale:
informante
ruse:
осведомитель, информатор
slovake:
informátor, oznamovateľ
ukraine:
оглядач, коментатор (з місця події)

misinformi

(x)
Malĝuste informi, sciigi ion, kio ne estas plena vero: lastatempe aperis spammesaĝoj kiuj misinformas pri neekzistantaj virusoj [46].
46. Y. Bellefeuille: Spamo, [1998?]
angle:
misinform
beloruse:
дэзынфармаваць, прадстаўляць фальшывыя зьвесткі, уводзіць у аблуду
france:
désinformer
germane:
falsch informieren
indonezie:
memberi informasi sesat, salah memberitahukan, salah mengabari, salah menginformasikan, menyesatkan (ttg informasi)
nederlande:
verkeerd informeren
pole:
wprowadzać w błąd
rumane:
induce în eroare

misinformo

Malĝusta, iel malvera aŭ misgvida informo: la misinformo […] estas unu el multaj eraroj en la reta Jarlibro de UEA [47]. VD:onidiro, trompnovaĵo
47. -: Fantomoj hantas en la Jarlibro, libera folio, 2017-08-28
beloruse:
дэзынфармацыя
ĉine:
假新聞 [jiǎxīnwén]
france:
désinformation
germane:
falsche Information, Ente (Zeitung), Fake News, Desinformation, Fehlinformation
indonezie:
misinformasi, informasi sesat, info sesat
pole:
nieprawda, fake (pot.)
Rim.: Indiki signifas: „doni al iu, kiu petas, konkretan sciigon, ekz. nomon, numeron de domo ktp“. Informi signifas: „doni al iu, kiu nenion petas aŭ nenion precize atendas, sciigon pri novaĵo, okazaĵo ktp“. Oni indikigas al si ion, pri kies ekzisto oni estas certa, sed kion oni ne povas per si mem trovi. Oni informiĝas pri ĉio, kio povis okazi aŭ kio povas ekzisti en tia aŭ tia afero. Oni petas kaj ricevas indikojn pri io, pri kies ekzisto aŭ realeco oni scias, sed pri kies precizaj cirkonstancoj oni ne povas mem serĉi sciigojn; oni petas kaj ricevas informojn pri ĉio, kio povas okazi aŭ ekzisti sed pri kies okaziĝo aŭ ekzisto oni ne scias. Plie, la indikoj estas ĝenerale konkretaj apartaj sciigoj (nomo, numero, horo, strato, ktp), dum la informoj koncernas pli ampleksajn kaj malsimplajn aferojn aŭ okazaĵojn.

administraj notoj

pri ~a: 
    Ne klaras, al kio aludas "~a bulteno", des pli se konsideri la nunan
    difinon de "bulteno". Ĉu temas nur pri ia gazeto, ĉu ĝi
    aplikiĝas ankaŭ al radiaj kaj televidaj novaĵrubrikoj? Pola Radio dissendas
    "informbultenojn".
    [MB]